أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

444

قانون ( فارسى )

برآورد و اسهال شود ، بدان ! كه مرگش سر رسيده است . و اگر از اثر اين صدمات ، برآورده خون تنها نبود ، ممكن است شخص از مرگ نجات يابد ؛ مثلا خون برآورده مخلوط با غذا باشد . بويژه اگر رويهء پوست ورم كرده باشد و خون را همراه خوراك برآورد ، اميد زندگى مىرود . و اگر ورم در زير پوست پيدا شود و فرونشيند و بعد از فرونشستن ورم ، شخص آسيب ديده ريم و چرك از راه دهان برآورد ، مرگش زود و حتمى است . اگر كسى در افتادن گوشش بسيار صدمه بيند و خون زياد از گوشش جارى شود ، ورم كردن و سپس مرگش حتمى است . اگر كسى بر سر به زمين بيفتد و سر بسيار صدمه بيند ، اكثرا در اولين وهله از سخن گفتن عاجز مىماند . اگر اين قطع سخن گفتن تا روز سوم باقى ماند و حالت صدمه‌ديدگى بيمار در يك وضع باقى ماند و كم و زياد نشد ، در روز سوم بايد حقنه شود و تا روز هفتم منتظر ماند و قبل از اين مدت نبايد سر را حركت دهد . اگر كسى كه بر زمين مىافتد ، جاى اوّل به زمين خورده و صدمه ديده سرخ نشد ، بدان ! كه اندام آسيب‌ديده پىرگى است . علاج اگر انسان از اثر افتادن و صدمه ديدن به شكستگى در اندام ، تكان خوردن اندام از جاى خود و يا نزيف خون مبتلا نشده بود ، بايد اندام صدمه‌ديده يا سست شده از اثر افتادن را معالجه كنى . بايد اندام را تند باندپيچى كنى . و سپس به معالجهء سطحى بپردازى تا تشخيص مىدهى كه در درون چنان اتفاقى رخ نداده است كه احتمالا به تلف شدن اندام بينجامد . اگر ديدى صلاح در اين است كه بيشتر به مداواى جاى صدمه ديده بپردازى و سريع‌تر آن را شفا دهى ، بايد معالجهء سطحى و باندپيچى كنى ، خون از بيمار بگيرى و حقنهء نرم و كم‌مايه استعمال كنى كه شكمش قبض نشود . اگر جاى آسيب‌ديده ترك و شكاف برداشته است ، بايد همگى اندام و بويژه قسمت ترك برده و شكافته را برهم آورى و ببندى - كه دستور اين كار را سابقا ذكر كرديم . داروهايى كه در علاج آسيب‌ديدگى اندام در اثر افتادن و صدمه ديدن لازم است بايد فشارآور و چسبناك باشند . نيروى تحليل‌برندهء مادهء جمع آمده در جاى آسيب‌ديده ، در دارو باشد كه كم‌كم و به آرامى ماده را تحليل ببرد . دارو داراى نيروى سست‌كننده باشد ؛ چنان كه در وقوع از هم پاشيدگى داروى سست‌كننده لازم است . بايد داروهاى چسبناكى را بر جاى آسيب‌ديده بچسبانى كه نيروى گوشت روياندن در داخل و خارج داشته باشند . بيمار آسيب‌ديده از افتادن بر زمين بهتر آن است كه ماش و نخود بخورد . كسى كه از اثر افتادن و صدمه ديدن و از هم پاشيدن داخل اندام تن آسيب‌ديده است به داروهاى تناولى نيز نياز دارد . داروى تناولى از هر دارويى مناسب‌تر در اين حالت مومياى خالص است كه آن را با روغن